سكوت وبلاگهاي حوزهي علوم ارتباطات در مورد آزمونهاي دكتراي اين رشته !
چند روزيست كه دانشگاههاي تهران، آزاد اسلامی، و علامهطباطبايي، يكي پس از ديگري، برگزاري آزمونهاي دكتراي رشته علوم ارتباطات اجتماعي را در وبسايتهاي خود اعلام كردهاند. در ميان همهي چيزهايي تعجب برانگيزي كه نشاندهندهي سليقهاي بودن خطمشي متوليان برگزاري آزمونهاي دكتراي اين رشته در دانشگاههاي مختلف است، يكي هم، مواد و ضرايب امتحاني كاملاً مختلفي است كه هر دانشگاه براي خود قائل شده است.
در اين ميان سكوت وبلاگهاي حوزهي ارتباطات و منتقدان اين رشته، چالش فكري تازهاي را پيش آورده است، كه ناگزير به نوشتن اين يادداشت شديم! بنابراين سعي كرديم تا در اين مجال، چند انتقاد خود را به تفصيل نسبت به رويهي فعلي دانشگاههاي مذكور در اين مورد بياوريم، تا فتح بابي براي طرح هرگونه انتقاد در قالب نوشتن يادداشت يا گذاشتن نظر شود!
1- انتقاد اول، به دانشگاه تهران:
1-1- آيا فقط دانشجويان ارتباطات بيسوادند؟
طي سه سال گذشته دانشكده علوم اجتماعي اين دانشگاه متولي برگزاري آزمونهاي دكتراي علوم ارتباطات اجتماعي شده است كه فقط در يك نوبت آن هم فقط دو نفر به اين مقطع راه يافته اند و سال قبل در كمال تعجب، هيچ كدام از داوطلبان، حد نصاب لازم را براي دعوت به مصاحبه به دست نياوردند! در گفتگوهاي خصوصي كه با برخي از دانشجويان حائز رتبههاي اول تا پنجم آزمون دكتراي اين دانشگاه كه به زعم اساتيد اين رشته، از حد نصاب لازم براي دعوت به مصاحبه برخوردار نبودند، داشتم، نسبت به كج سليقگي اساتيد اين رشته در دانشگاه تهران ابراز ناخرسندي و بعضاً بدگويي شد! علت هم اين بود كه فقط اين رشته در تمام رشتههاي دانشكدهي علوم اجتماعي دانشگاه تهران وجود داشت، كه در آن هيچ يك از داوطلبان به حد نصاب لازم (كسب 50 درصد از سوالات مطرح شده)، نرسيده بودند و به قول يكي از دوستان، فقط دانشجويان اين رشته بيسواد بودند!؟!؟!
2-1- چرا ضريب درس زبان انگليسي فقط در دانشگاه تهران، كه ادعاي علميترين دانشگاه را دارد، يك است؟
امسال نيز، در آزمون دكتراي ارتباطات دانشگاه تهران كه قرار است در تاريخ پانزدهم اسفند ماه سال جاري از ساعت 8:30 الي 18 برگزار شود -اگرچه نبايد هيچ تضميني براي رسيدن به حدنصاب مورد نظر اساتيد و دعوت به مصاحبه علمي، اين گروه از داوطلبان قائل شد- براي دروس نظريه هاى ارتباطات (ضريب٢) و روشهاى کمى و کيفى تحقيق (ضريب٢) و زبان تخصصى (ضريب1) و حوزه هاى ارتباطات كه شامل: ١-مطالعات رسانه، (راديو،تلويزيون، مطبوعات ، سينما و اينترنت) و ٢-ارتباطات و فرهنگ (ارتباطات بين فرهنگى ،مطالعات فرهنگى) و ٣-ارتباطات سياسى و بينالمللى (ارتباطات سياسى، جهانى شدن، ارتباطات و توسعه) و ٤-تکنولوژى هاى نوين ارتباطى و اطلاعاتى، و ٥-رسانه ها ى و جامعه (رسانه ها و گروههاى اجتماعى، رسانهها و افکار عمومى ، رسانه هاو عرصه عمومى) ضريب 3، در نظر گرفته شده است!
نكته تأمل برانگيز اينكه، ضريب درس زبان تخصصي انگليسي، يك (!) در نظر گرفته شده است و اين در حالي است كه اكثر قريب به اتفاق اعضاي هيات علمي اين دانشگاه، مقطع Ph.D خود را در خارج از كشور اخذ كردهاند و اگر چه رشتههايي نزديك به ارتباطات را براي ادامه تحصيل برگزيدهاند، اما به اهميت بسزاي زبان تخصصي انگليسي، در دورههاي تحصيلات تكميلي ارتباطات، بيش از همگان آگاهند! شاهد اين ادعا، اين است كه اغلب اساتيد اين گروه، حتي در دورههاي كارشناسي ارشد منابع درسي را به زبان اصلي انگليسي معرفي ميكنند و دانشجويان خود را مقيد به ترجمه و پيشروي با علم روز ميدانند و به درستي نيز معتقدند كه 90 درصد بحثهاي ارتباطاتي در جهان معاصر به اين زبان است.
بنابر شواهد فوق، اين سوال مطرح است كه آيا متوليان آزمون علمي-تخصصي دكتراي ارتباطات، ميتوانند با استناد به پيش شرط بودن قبولي در آزمون زبان انگليسي عمومي كه در قالب تافل دكترا براي كليه رشتهها برگزار ميشود، اين آزمون را براي سنجش دانش زبان انگليسي داوطلبان دكتراي رشته پوياي ارتباطات، لازم و كافي بدانند؟
اگر اين طور نيست، آيا به زعم اساتيد محترم گروه ارتباطات دانشگاه تهران، داوطلب دكتراي ارتباطات ميتواند بعد از اين مرحله و با گذر از آزمون زبان تخصصي با ضريب يك، نياز علمياش را به اين ابزار پركاربرد در متون درسي و پژوهشي مقطع دكترا برآورده سازد؟ معالوصف به نظر ميرسد كه گزينش چنين دانشجويي با ابزارهاي پيشرو، عملاً غيرممكن است و احتمالاً امسال هم .... !
جالب توجه اينكه دانشگاه علامه طباطبايي، كه غالباً سطح زبان انگليسي دانشجويانش به طور كلي و نه به طور خاص، در مقايسه با دانشجويان دانشگاه تهران، پايينتر است (به آمارهاي سازمان سنجش در مورد درصد زبان انگليسي در كنكور مراجعه فرماييد)، به دليل درك اين واقعيت عملي، در آزمون تخصصي دكتراي ارتباطات امسال براي زبان انگليسي، ضريب 3 در نظر گرفته است!
2- انتقاد دوم، به دانشگاه آزاد اسلامي:
عليرغم اينكه دانشگاههاي دولتي، آزمون زبان انگليسي (همين تافل تشريفاتي و نه بينالمللي) را پيش شرط سنجش داوطلبان براي ورود به مرحلهي دوم و شركت در آزمون تخصصي ميدانند، دانشگاه آزاد اسلامي، هيچ لزومي به اين كار نميبيند (!) و شنيدهها حاكياست كه ارائه مدرك تافل را تا زمان برگزاري امتحان جامع يا شايد زمان فارغالتحصيلي مجاز ميداند. به عبارتي به اين طعنهي حافظ شيرازي دل خوش كردهاند كه:
هر كه خواهد گو بيا و هرچه خواهد[1] گو ببر / كبر و ناز و حاجب و دربان، در اين درگاه نيست!
3- انتقاد سوم، به دانشگاه علامه طباطبايي:
1-3- "مطالعات اقتصادي" چيست و چه كاربردي در مقطع دكتراي ارتباطات دارد؟
پيش از همه، با نگاهي مختصر به جدول مواد و ضرايب امتحاني آزمون دكتراي ارتباطات اجتماعي، سه گروه از دروس با ضرايب به ترتيب 1، 2، و 3 به چشم ميخورند كه نام اولين درس با ضريب1، دانشجويان اين رشته را مسلماً به تعجب وا خواهد داشت! 
مطالعات اقتصادي!!!!!!!؟؟؟؟؟ همه چيز در اين جنگل پر رمز و راز ارتباطات شنيده بوديم، جز همين يك مورد! مطالعات اقتصادي ديگر چه مبحثي است در شرح درس علوم ارتباطات و در كجا آموزش ميدهند؟ تنها چيزي كه به نظر ميرسد اين است كه با درس مطالعات انتقادي اشتباه شده باشد، كه اين هم در نوع خود، خالي از خنده نيست! سايت يك دانشگاه معتبر كشور، در مورد منابع مهمترين آزمون دانشگاه خود، دچار اشتباه شود!
اين اشتباه هنوز هم به قوت خود باقي و قابل مشاهده است! (اینجا را کلیک کنید)
2-3- چرا دانشگاه علامه طباطبايي، آزمون تافل دانشگاههاي ديگر را قبول ندارد؟
انتقاد دوم به آزمون دكتراي ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي، اين است كه اين دانشگاه حتي آزمون تافل دانشگاههاي ديگر را قبول ندارد، و داوطلبان موظفند تا در آزمون زبان عمومي همين دانشگاه كه در تاريخ 15 اسفند ماه امسال كه رأس ساعت 9 صبح در دهكده المپيك برگزار ميشود، شركت كرده و حد نصاب لازم را اخذ كنند!
* تداخل زماني دو آزمون دكتراي ارتباطات و چالش پيشرو:
علاوه بر آنچه گفته شد، با توجه به تداخل زمان برگزاري آزمون تافل دانشگاه علامه طباطبايي، با آزمون تخصصي دكتراي ارتباطات دانشگاه تهران، در ساعت 9 صبح 15 اسفندماه سال جاري، كساني كه امسال همزمان، خواهان شركت در آزمون دكتراي ارتباطات دو دانشگاه مذكور هستند، ظاهراً فقط ميتوانند يك دانشگاه را انتخاب كنند كه اين قضيه هم احتمالاً حاكي از ............ است!
والله اعلم
*******************************************************
* اما به همهي اين دردها، بايد درد بخشنامهي تازهي منابع انساني سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي خطاب به رياست وقت دانشكده صدا و سيما را هم افزود، كه با مطلب فوق بيارتباط نيست! 
باسمه تعالي
با عنايت به مشكلات پيش آمده در خصوص توزيع فارغالتحصيلان دانشكده صدا و سيما، به اطلاع ميرساند، ادامه تحصيل افراد مذكور در مقطع تحصيلي بالاتر ممنوع ميباشد!!!!!!!
لذا خواهشمند است از ارائه هرگونه گواهي، مدرك و غيره براي ادامه تحصيل ايشان، جداً خودداري شود!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
البته پر واضح است كه متن اصلي اين بخشنامه فاقد هر گونه علامت تعجب است!!!!!!!!!!!! و علامتهاي تعجب فوق، ساخته و پرداختهي ذهن بازنويس اين بخشنامه ميباشد. طبق بخشنامهي فوق كه مستندات آن موجود است، ادامهي تحصيل دانشجويان و فارغالتحصيلان دانشكده صدا و سيما كه تعهد خدمت دارند، در مقاطع تحصيلي بالاتر (مقطع دكترا به طور خاص)، ممنوع (!) است!!!
در زمان اخذ تعهد خدمت از دانشجويان پذيرفته شده از طريق كنكور سراسري، هرگز چنين تبصرهاي جزء شرايط تعهدنامه محضريمان، نبوده است و شنيدهها حاكي است كه اعتراض دانشجويان و فارغالتحصيلان به بخشنامهي فوقالذكر ادامه دارد...
در پايان باز هم از كلام حافظ بزرگوار مدد ميجوييم كه فرمود:
اين چه استغناست يارب، و اين چه قادر حكمت است
كاين همه زخم نهان هست و مجال آه نيست
مطالب مرتبط: چگونه ميتوان مدرك دكترا نگرفت؟
[1] البته بايد گفت كه اين بيت حافظ از صنعت ايهام و استعاره نيز برخوردار است ؛-)
